Het gemeentebestuur

Het bestuur van een gemeente bestaat uit een drietal organen: de gemeenteraad die om de vier jaar wordt gekozen uit en door de bevolking; het college van burgemeester en wethouders dat naast de burgemeester bestaat uit minimaal 2 wethouders waarbij de wethouders door de gemeenteraad worden benoemd. Verder vormt de burgemeester ook een bestuursorgaan. Hij of zij heeft namelijk zelfstandige taken en bevoegdheden, vooral op het terrein van openbare orde en veiligheid.

De verhouding tussen gemeenteraad en college van burgemeester en wethouders

De gemeenteraad stelt de hoofdlijnen van het gemeentelijk beleid vast, stelt algemene regelingen vast (verordeningen) en beheert het geld door middel van de vaststelling en wijziging van de begroting. Zo bepaalt de raad ook de hoogte van de gemeentelijke belastingen en heffingen. De gemeenteraad controleert verder het werk van het college van burgemeester en wethouders. Als de raad in dit verband bijv. ernstig ontevreden is over het functioneren van een wethouder dan kan de raad in het uiterste geval de wethouder ontslaan. Samenvattend zijn de drie hoofdfuncties van de gemeenteraad: het vertegenwoordigen van de bevolking van onze gemeente, vaststellen van de hoofdlijnen van welke kant het met de gemeente op moet, controleren van het werk van het college van burgemeester en wethouders, en van de burgemeester als bestuursorgaan.

Het college van burgemeester en wethouders

Het college van burgemeester en wethouders vormt het (dagelijks) bestuur van de gemeente. Dat betekent bijv. dat vergunningverlening, voorbereiding van projecten en plannen en de uitvoering hiervan door het college plaatsvindt, ondersteund door het ambtelijk apparaat. Het college heeft hiernaast een aantal zelfstandige taken en bevoegdheden. Met name zijn de privaatrechtelijke bevoegdheden aan het college gekomen (bijv. grondtransacties, aankopen, opdrachten).

De wethouders maken geen deel uit van de gemeenteraad en kunnen ook van buiten de kring van raadsleden of zelfs inwoners van de gemeente worden gekozen. Als een raadslid tot wethouder wordt gekozen moet hij of zij het raadslidmaatschap opgeven. In ambtelijke termen wordt deze nieuwe bestuurlijke werkwijze ook wel het duale stelsel genoemd: het college van burgemeester en wethouders en de raad hebben in een duaal stelsel ieder meer hun eigen verantwoordelijkheden en eigen taken en bevoegdheden (vanaf 2002).

Over de burgemeester

De burgemeester wordt voor 6 jaar (her)benoemd door HM de Koningin op voorstel van de Minister van Binnenlandse Zaken. De gemeenteraad maakt daartoe een voordracht. De burgemeester is zowel voorzitter van de gemeenteraad als van het college van burgemeester en wethouders en heeft o.a. op grond van de Gemeentewet een aantal speciale (zorg)taken en bevoegdheden:

de burgemeester is voorzitter van de gemeenteraad en van het college van burgemeester en wethouders;
de burgemeester is belast met de handhaving van de openbare orde en heeft het opperbevel bij brand en rampenbestrijding;
de burgemeester bevordert de eenheid van het collegebeleid;
de burgemeester kan onderwerpen aan de agenda voor een vergadering van het college toevoegen;
de burgemeester kan ten aanzien van geagendeerde onderwerpen een eigen voorstel aan het college voorleggen;
de burgemeester ziet toe op: een tijdige voorbereiding, vaststelling en uitvoering van het gemeentelijk beleid en van de daaruit voortvloeiende besluiten, alsmede op een goede afstemming tussen degenen die bij die voorbereiding, vaststelling en uitvoering zijn betrokken;
een goede samenwerking van de gemeente met andere gemeenten en andere overheden;
de kwaliteit van procedures op het vlak van burgerparticipatie;
een zorgvuldige behandeling van bezwaarschriften;
een zorgvuldige behandeling van klachten door het gemeentebestuur;
de burgemeester vertegenwoordigt de gemeente in en buiten rechte;
Algemeen: De burgemeester bevordert overigens een goede behartiging van de gemeentelijke aangelegenheden.

Jaarverslag van de burgemeester

De burgemeester kan elk jaar een burgerjaarverslag uitbrengen, waarin hij in ieder geval rapporteert over:

de kwaliteit van de gemeentelijke dienstverlening;
zijn bevindingen over de kwaliteit van de gemeentelijke procedures op het terrein van de burgerparticipatie.

De gemeenteraad

Met de komst van de wet dualisering gemeentebestuur ( 2002) is de taak van vooral de gemeenteraad aangepast. Het vertegenwoordigen van de bevolking komt voor de gemeenteraadsleden op de eerste plaats. Hiervoor hebben de raadsleden meer tijd en gelegenheid, omdat ze zich niet meer direct bezig hoeven te houden met het (voorbereidende en uitvoerende) bestuurstaken van de gemeente. Daar is het college van burgemeester en wethouders voor verantwoordelijk. De gemeenteraad kan het college wél ter verantwoording roepen voor hun bestuurswerk. De gemeenteraad bepaalt op hoofdlijnen het beleid, neemt de belangrijkste beslissingen en controleert het college van burgemeester en wethouders. De verhouding tussen raad en college lijkt op de verhouding tussen de Tweede Kamer en het Kabinet. De gemeenteraad werkt dan als Tweede Kamer tegenover het college van burgemeester en wethouders als het Kabinet.

de samenstelling van de gemeenteraad voor de raadsperiode 2010-2014.

Het voorzitterschap van de gemeenteraad

De burgemeester is automatisch ook voorzitter van de gemeenteraad. De taken van de voorzitter zijn het leiden van de vergaderingen en het toezien op een ordelijk verloop van de vergaderingen. In geval van verhindering van de burgemeester wordt hij vervangen in zijn hoedanigheid als raadsvoorzitter door een lid van de gemeenteraad. De burgemeester is ook voorzitter van het Presidium van de gemeenteraad.

De griffier

De gemeenteraad beschikt over een griffier: dat is een functionaris die de raad bijstaat in zijn(secretariële) taken en werkzaamheden. Te vergelijken met de functie van de gemeentesecretaris werkt voor het college. De griffier is aangesteld door de raad en is dus onafhankelijk van het college van burgemeester en wethouders en gemeentesecretaris.

Presidium

Voorzitter: De heer J. van Zomeren (burgemeester van Gemert-Bakel per 1 maart 2011).
Waarnemend voorzitter: de heer A.L.A. Vlasblom, Vossenheuvel 30, 5425 VL De Mortel
- Telefoon: 0492-362890

Het Presidium bestaat uit de fractievoorzitters uit de gemeenteraad, onder voorzitterschap van de burgemeester (raadsvoorzitter). Het Presidium vergadert maandelijks en fungeert als agendacommissie. Het Presidium stelt de ontwerp-raadsagenda vast en bepaalt de onderwerpen die aan de orde komen in de z.g. Opiniërende raadsbijeenkomsten. De termijn-agenda van toekomstige onderwerpen die in de raad aan de orde komen, vormt verder een vast punt van bespreking.

Fractievoorzitters:

de heer A.W.J. Vogels (Lokale Realisten)
de heer H.G. Verkampen (CDA)
mevrouw mr. W.C.P. Steeghs (Dorpspartij)
mevrouw S. van Cronenburg - Drost (PvdA)
de heer H. Faas (VVD)

Burgerraadsleden

Om de fracties en hun raadsleden in hun werk bij te staan kent de gemeente Gemert z.g. burgerraadsleden. Dat zijn door de raad benoemde burgers die, op voordracht van een gemeenteraadsfractie, de fractie en raadsleden bijstaan in hun werkzaamheden. Zij kunnen dus het werk van raadsleden ondersteunen. Burgerraadsleden hebben in de z.g. opiniërende raadsbijeenkomsten dezelfde rechten als raadsleden en kunnen aanwezig zijn in de z.g. b en w- informatiebijeenkomsten. Burgerraadsleden mogen niet aan het raadsdebat deelnemen. Dat is het recht van de gekozen leden van de raad. Het burgerraadsschap is vaak de eerste politieke ervaring voor latere raadsleden. Burgerraadsleden kunnen veel werk uit handen nemen van de raadsleden.

Nieuw bestuurlijk vergaderstelsel

De gemeenteraad van Gemert-Bakel streeft naar meer en beter contact met de inwoners van Gemert-Bakel.
Sinds maart 2005 kent de gemeenteraad van Gemert-Bakel geen adviescommissies meer. Voorheen was het gebruikelijk dat er een aantal raadscommissies van advies was, die per taakgebied de raad adviseerden over voorstellen die het college voorlegde. Deze pré-advisering had het voordeel dat via de behandeling in de commissie zicht ontstond hoe een voorstel door de raad zou worden beoordeeld. Dat gaf ook informatie richting het college, als degene die de voorstellen richting commissies en raad aanleverde.

Het “oude” commissiestelsel had echter ook een aantal nadelen. In de oude situatie werd feitelijk in de commissie het voorstel vaak al afgekaart. De behandeling was hierna vervolgens in de gemeenteraad vaak een hamerstuk en inhoudelijk een herhaling van argumenten en eerdere standpunten, met dus een grote mate van voorspelbaarheid. De toegevoegde waarde van raadsbehandeling ontbrak. Ook kon commissiebehandeling acties bij het college oproepen terwijl het voorstel eigenlijk al in handen van de raad was.

Voorts bevorderde een uitgebreide commissiebehandeling zeker niet de discussie, debat en meningsvorming in raadsverband. En dat laatste wil de raad juist bevorderen: het juist zichtbaar maken van de verschillen in denken en opvattingen, meningsuitwisseling, elkaar overtuigen op basis van argumenten, het debat zoeken, rekenschap afleggen, geen voorspelbare debatten maar juist open en vrij. Duidelijk maken van de de keuzes en de argumenten daarvoor. De raad hoopt met het nieuwe vergaderstelsel de belangstelling van de inwoners voor de lokale politiek te vergroten en de binding tussen raad en zijn inwoners te versterken ook door zich meer dan voorheen voor informatie of advies zich te wenden tot belanghebbende(n) of betrokken personen, groepen of verenigingen en instellingen.

Met de overweging dat het belangrijk is de burger meer te betrekken bij het bestuur deed de raad besluiten om dit stelsel op te heffen en een nieuwe werkwijze te hanteren:

Vergaderstructuur en planning vergaderingen van de raad:

week 1: Opiniërende raadsbijeenkomst (vanaf 20.00 uur inclusief pauze tussen 1e en 2e onderwerp).
week 2: B&W-informatiebijeenkomst (1e serie van 20.00- 20.45, pauze van 20.45-21.00, 2e serie van 21.00–21.45).
week 3: Vrij beschikbare avond.
week 4: Raadsvergadering: (vanaf 20.00 uur).

De vrij beschikbare avond kan bij uitzondering gebruikt worden voor een extra opiniërende raadsbijeenkomst al dan niet op locatie en/of extra B&W-informatiebijeenkomst c.q. overlegbijeenkomst raad/college of een werkbezoek.