Jaarverslag 2025 Rekenkamer

De rekenkamer Gemert-Bakel – Laarbeek kende het hele jaar 2025 de vol-gende samenstelling.

• de heer Frits van Vugt (voorzitter)
• de heer Rob Malag (lid)
• de heer Laurens Elzinga (lid)

Gedrieën zijn zij op 2 maart 2023 beëdigd (benoeming voor zes jaar).
De rekenkamer werd administratief en adviserend ondersteund door mevrouw Antje van den Berg, medewerkster van de griffie van Gemert-Bakel.

De rekenkamer is een onafhankelijk orgaan waarvan de taken en bevoegdheden zijn beschreven in de Gemeentewet en de door de “Verordening gemeentelijke rekenkamer (2023)” en “Convenant gezamenlijke Rekenkamer gemeenten Gemert-Bakel en Laarbeek (2023)”. Daarnaast kent de rekenkamer een reglement van orde en een onderzoeksprotocol.
De rekenkamer voert onderzoek uit naar de effecten van het gemeentelijk beleid en naar de doelmatigheid en doeltreffendheid van het gemeentelijk beleid, van de uitvoering (m.n. door de gemeentelijke organisatie), naar de rechtmatigheid van het gemeentelijk beheer, alsmede naar de doelmatigheid en doeltreffendheid van instellingen waarvan de activiteiten geheel of in belangrijke mate door de gemeente wordt bekostigd.
 

Regiegroep vanuit de beide gemeenteraden

Er is een regiegroep voor de rekenkamer. De samenstelling was als volgt:

• -namens Laarbeek: de heer Jos Gruijters (voorzitter) t/m 22 mei, vanaf die datum: de heer Michiel Bergman; en heer Bas van Sinten;
• namens Gemert-Bakel: de heer Chris Remmers en de heer Willie van den Heuvel (vanaf 23 sept. voorzitter)

De regiegroep werd ondersteund door de heer René van Heijnsbergen, grif fier gemeente Gemert-Bakel.
De regiegroep wordt betrokken bij de keuze van de nieuwe onderwerpen, bespreekt de voortgang van de onderzoeken, dient als klankbord voor de rekenkamer en vervult de rol tussen de gemeenteraden en de rekenkamer.

Vergaderingen in 2025

Vergaderingen van de rekenkamer vonden zowel fysiek als digitaal plaats. De rekenkamer heeft in het verslagjaar 14 vergaderingen gehad, waaronder twee fysieke bijeenkomsten (op 4 maart en 23 september) met de regie-groep. Deze hadden betrekking op de planning en voortgang van de onder-zoeken.
In het voorjaar heeft nog een bespreking plaatsgevonden met de klankbord-groep van raadsleden uit Laarbeek over het onderzoek ‘Ouder worden in Laarbeek’. Daarnaast waren er twee afzonderlijke bijeenkomsten met raad-sleden uit Laarbeek en uit Gemert-Bakel in het kader van de beide onder-zoeken naar Inwonersparticipatie.
Ook zijn er nog individuele contactmomenten geweest tussen de leden on-derling en van de leden met de griffiers, ambtenaren en derden.

Er zijn de afgelopen maanden vijf onderzoeken afgerond (met een doorloop tot begin 2026).
Wij zijn als rekenkamer verheugd dat we deze ‘versnelling’ hebben kunnen aanbrengen in uit te brengen onderzoeken.
En er volgen er op korte termijn nog meer.

a. Onderzoek ‘Ouder worden in Laarbeek’

Het in 2024 geselecteerde bureau XpertiseZorg had in dat najaar al het desk-onderzoek gedaan, een analysekader opgesteld en een groot aantal interviews afgenomen.
In 2025 is een grootschalige vragenlijst uitgezet via het inwonerpanel van de gemeente. Daarnaast hebben er 28 straatinterviews plaatsgevonden.
De voorlopige bevindingen van het onderzoek zijn op 14 februari 2025 be-sproken met de rekenkamer en op 26 maart is een terugkoppeling geweest op de klankbordgroep.
De eerste bevindingenrapportage leidde tot het verzoek van de rekenkamer om meer onderbouwing en diepgang te gaven aan de bevindingen en deze te confronteren met het beleid c.q. de beleidsvoornemens van de gemeente.
De daaruit voortkomende (lijvige) eindrapportage is - na ambtelijk en be-stuurlijk wederhoor - door de rekenkamer op 19 september 2015 aan de raad aangeboden.
Op 28 oktober is het rapport door de rekenkamer en het onderzoeksbureau gepresenteerd aan de raadscommissie Sociale en Algemene Zaken.

b. Onderzoek inwonersparticipatie Gemert-Bakel

Het in december 2024 geselecteerde onderzoeksbureau PBLQ is begin 2025 gestart met het deskonderzoek, en op 6 februari 2025 heeft het startgesprek met de ambtelijke organisatie plaatsgevonden, in aanwezigheid van de rekenkamer.
Vervolgens vonden op 20 maart de ambtelijke gesprekken (beleidsmede-werkers) plaats en vervolgens op 25 maart de gesprekken met de porte-feuillehouder en gemeentesecretaris. Begin april worden enquêtes uitgezet onder inwoners die geparticipeerd hebben in bepaalde projecten (datzelfde geldt voor Laarbeek).
In het voorjaar hebben vervolgens de overige interviews plaatsgevonden met stakeholders (dorpsraden e.d).
Aangezien de contactgegevens van participanten niet altijd beschikbaar wa-ren, liep het onderzoek vertraging op, en kon de respons uiteindelijke niet van alle geselecteerde projecten worden gemeten.
Op 4 september vond een sessie plaats van PBLQ, de rekenkamer en raads-leden.
In het najaar is de concept-bevindingenrapportage voor wederhoor voorge-legd aan de ambtelijke organisatie. Op basis van deze rapportage heeft de rekenkamer de bestuurlijke nota opgesteld. Deze is op 13 februari 2026 (sa-men met de definitieve bevindingenrapportage) voorgelegd voor een be-stuurlijke reactie – deze is op 3 maart ontvangen. Inclusief nawoord van de rekenkamer is de eindrapportage op 5 maart 2026 aangeboden aan de raad. De presentatie aan de gemeenteraad door de rekenkamer en PBLQ vond plaats op 11 maart.

c. Onderzoek inwonersparticipatie Laarbeek

Net als in Gemert-Bakel vond ook op 6 februari 2025 het startgesprek met de ambtelijke organisatie van Laarbeek plaats, i.a.a. van de rekenkamer.
Vervolgens vonden op 12 maart de ambtelijke gesprekken (beleidsmedewerkers) en de portefeuillehouder plaats en op 3 april het gesprek met de gemeentesecretaris.
Parallel aan de activiteiten in Gemert-Bakel hebben in het voorjaar de overige interviews plaatsgevonden en is de enquête onder deelnemers van participatietrajecten in Laarbeek uitgezet.
Net als in Gemert- Bakel waren de contactgegevens van participanten niet altijd beschikbaar, waardoor het onderzoek vertraging opliep, en er relatief weinig respons kwam. Op 10 mei vond een sessie plaats van PBLQ, de rekenkamer en raadsleden. In het najaar is de concept-bevindingenrapportage voor wederhoor voorgelegd aan de ambtelijke organisatie. Op basis van deze rapportage heeft de rekenkamer de bestuurlijke nota opgesteld.
Deze is op 3 februari 2026 (samen met de definitieve bevindingenrappor-tage) voorgelegd voor een bestuurlijke reactie – deze is op 3 maart 2026 ont-vangen. Inclusief nawoord van de rekenkamer is de eindrapportage op 4 maart 2026 aangeboden aan de raad. De presentatie aan de gemeenteraad door de rekenkamer en PBLQ vond plaats op 12 maart.

d. Twee benchmarkonderzoeken over voorzieningenniveau, voor Laarbeek en Gemert-Bakel

Deze onderzoeken waren al voor eerder dan 2025 voorzien, maar doorliepen een ‘springprocessie van Echternach’, hetgeen tot vertraging leidde:

• het bepalen van wat onder “voorzieningenniveau” moest worden verstaan, duurde lang, en vergde een paar besprekingen binnen de klankbordgroep (en uiteindelijke de regiegroep);
• niet alle indicatoren voor het bepalen van het voorzieningenniveau bleken meetbaar - althans niet op een wijze die te benchmarken zou zijn, zonder in ‘appels en peren vergelijken’ te vervallen;
• van sommige indicatoren bleek tot op het laatst van het onderzoek onduidelijk of deze voor alle referentiegemeenten beschikbaar waren.

Dit leidde tot nadere bezinning door de rekenkamer, die dit onderzoek zelf uitvoerde.
Uiteindelijk is door de rekenkamer besloten (na overleg op 16 januari 2026 met de regiegroep) om - op basis van de data die beschikbaar waren - van beide rapporten een “versie 1.0” van te maken, met de eerste bevindingen en conclusies, die met enkele aanvullingen en actualiseringen, in een aantal maanden uitgebouwd zal worden tot een “versie 2.0”.
 

De beide afzonderlijke rapporten werden in februari/maart 2026 vervolgens afgerond en op 11 maart 2026 naar de beide gemeenteraden gestuurd.
De toelichting op beide rapporten vond op 11 maart (Gemert-Bakel) en 12 maart (Laarbeek) plaats.

a. Onderzoek Beleid en Visie (Gemert-Bakel)

Bij brief van 10 oktober 2024 hebben wij het presidium van Gemert-Bakel gevraagd om een nader overleg te hebben om de precieze vraagstelling en de scope van het gewenste onderzoek te bepalen. Het is vervolgens niet tot een afspraak gekomen. N.a.v. de presidiumvergadering van 20 februari 2025 is de rekenkamer gevraagd zelf ideeën en opties uit te werken in overleg met de regiegroep. Aangezien de regiegroep daarvan niet op de hoogte was, hebben we uiteindelijk besloten om dit onderzoek verder vorm te geven na aantreden van het nieuwe presidium in Gemert-Bakel in de nieuwe raadsperiode.

b. Onderzoek subsidiebeleid (Gemert-Bakel)

De rekenkamer was voornemens om voor de gemeente Gemert – Bakel het onderwerp subsidieverlening (m.b.t professionele organisaties) te onderzoeken – parallel lopend aan de herziening van het subsidiebeleid door de gemeente. De rekenkamer heeft - gaande het onderzoeksproces - besloten het onderwerp naar een later tijdstip te verplaatsen (en via eerdere jaarverslagen gemeld aan de raad). Het bleek namelijk dat de gemeente de herziening van het subsidiebeleid had opgeschort. Daardoor was het voortzetten van het onderzoek op dat moment niet handig.
De uitkomsten van het (gepleegde) vooronderzoek kunnen meegenomen worden in het definitieve onderzoek, dat hervat kan worden als de gemeente de herziening van het subsidiebeleid weer oppakt. Dit pakt de rekenkamer zo mogelijk in Q2 2026 weer op.

c. Doorontwikkeling SMART begroting (Gemert-Bakel en eventueel Laarbeek)

In 2022 heeft de rekenkamer onderzoek gedaan naar het programmatisch deel (de programma’s) van de begroting 2023, van beide gemeenten, meer specifiek naar de vraag in hoeverre de drie belangrijke w-vragen daarin zijn uitgewerkt:

1. wat wil de gemeente bereiken?
2. wat gaat ze daar voor doen?
3. wat gaat dat kosten?

Het ging om de beoordeling hoe SMART dit gedaan is. Op basis van dit onderzoek heeft het college van Gemert-Bakel besloten om een traject te starten om de begroting 2024 veel SMART’er in te richten. Daarbij is gebruik gemaakt van een voorbeeldformat van een beleidsbegroting.
De rekenkamer heeft dit proces vanaf 2023 gevolgd en heeft een soort second opinion uitgevoerd op de begroting 2024 in hoeverre deze doorontwikkeling voldoende heeft opgeleverd. Toen, medio 2024, de rapportage klaar was voor wederhoor, bleek de concept-programmabegroting 2025 opmerkelijk te zijn gewijzigd vergeleken met die van een jaar ervoor. Dat was reden voor de rekenkamer om haar rapportage te gaan bijstellen.
Deze zal in Q2 van 2026 worden afgerond (incl. begroting 2026) en aangeboden aan college en raad van Gemert-Bakel. Nog bezien wordt of dit alsnog ook zal worden gedaan voor Laarbeek.

d. Doorwerkingsonderzoeken; beide gemeenten

De in 2024 gestarte onderzoeken naar de vraag in hoeverre de aanbevelin-gen van eerdere rekenkameronderzoeken zijn uitgevoerd in elk van de beide gemeenten, heeft vanwege diverse redenen vertraging opgelopen.
Dat had zowel te maken met diverse uitwerkingen van aanbevelingen van rekenkamerrapporten die nog niet geëffectueerd waren, als met het moe-ten updaten van andere onderzoeksgegevens, die daardoor wat gedateerd waren geraakt.
Uiteindelijk heeft de rekenkamer besloten om de concept-rapportage voor Gemert-Bakel, die eind 2024 aangeboden was voor ambtelijk weder-hoor, toch helemaal te herzien, en parallel te laten lopen met de opleve-ring van de rapportage voor Laarbeek (die toen ook in concept gereed was). En daarmee te wachten op nog lopende beleidsuitwerkingen in beide gemeenten, die nog moesten worden geëffectueerd. De verwachting is dat in Q2 of Q3 van 2026 de beide rapportages gereed zullen zijn.

e. Onderzoeken naar klachtenbehandeling, zowel in Laarbeek als Gemert-Bakel

Dit onderzoek is in het najaar van 2025 opgepakt door de rekenkamer, na overleg met de regiegroep. De reden was dat enkele andere onderzoeken (nog) niet afgerond konden worden (zie hiervoor), en dit ook een thema was dat eerder bij de uitvraag onder de raadsfracties was opgekomen. Bo-vendien kon meegelift worden met het (jaarlijks) DoeMee-onderzoek dat vanuit de Nederlandse Vereniging van Rekenkamers eerder was opgezet. Daardoor was een benchmark mogelijk met tientallen andere gemeenten.
Per brief van 19 december 2025 zijn de beide gemeenteraden over deze twee onderzoeken geïnformeerd.
Meteen in 2026 begonnen beide onderzoeken met een startgesprek tussen de ambtelijke organisatie, het onderzoeksbureau TwijnstraGudde en de re-kenkamer. De oplevering wordt verwacht medio april/ begin mei 2026, waarna nog bestuurlijk wederhoor zal plaatsvinden.