Bijwonen met zelfstandige voorzieningen Gemert-Bakel

De gemeente heeft het makkelijker gemaakt om tijdelijk bij een bestaande woning bij te laten wonen. Met ruimere regels helpt dit tegen het woningtekort en stimuleert het dat mensen goed voor elkaar zorgen. Samenwonen helpt senioren, starters of alleenstaanden om eerder of makkelijker zelfstandig te wonen, als een eigen woning (nog) niet mogelijk is. Mensen kunnen hierdoor dichtbij elkaar wonen, beter op elkaar letten en elkaar helpen.

Bijwonen met zelfstandige voorzieningen Gemert-Bakel

Toelichting

Mantelzorgwoning

Een mantelzorgwoning is een zelfstandige tijdelijke woning bij of aan jouw huis voor een naaste waaraan je intensieve zorg of ondersteuning biedt. Je helpt diegene met dagelijkse dingen en zelfredzaamheid. Dat doe je vanuit jouw sociale relatie met die persoon. Het gaat daarbij om hulp die verder gaat dan de 'normale' dingen die je voor een huisgenoot doet.
Mantelzorgbehoevenden hebben onder de huidige landelijke regeling mogelijkheden voor mantelzorgwonen. Er is dan een mantelzorgverklaring nodig. De behoefte aan hulp is aan te tonen met een verklaring van een keuringsarts of een wijkverpleegkundige. Als de mantelzorgbehoevende bekend is bij de gemeente, dan beoordeelt de gemeente de behoefte aan hulp.

Als er geen noodzaak meer voor directe mantelzorg is, moet de mantelzorgwoning in geval van een vast gebouw teruggebracht worden in zijn originele staat. De voorzieningen zoals keuken, badkamer en toilet, moet je verwijderen. Het gebouw gebruik je daarna weer als bijvoorbeeld een opslagruimte of hobbyschuur. Het gebouw mag je dan niet meer als zelfstandige woonruimte gebruiken. In geval van een verplaatsbare unit dient deze verwijderd te worden als er geen noodzaak meer is voor mantelzorg.

Te nemen stappen voor het aanvragen van een mantelzorgwoning.

Stap 1: Doe de vergunning check

Kijk op https://omgevingswet.overheid.nl/checken (externe link)(externe link)(externe link) of je een vergunning nodig hebt om een mantelzorgwoning te plaatsen. Of om een gedeelte van een gebouw geschikt te maken voor mantelzorg.

Stap 2: Neem contact op met de gemeente

Beschrijf je (concept)aanvraag en mail deze naar: omgevingswet@gemert-bakel.nl. Aan een informatieve mail zijn geen kosten verbonden. Aan een vooroverleg zijn wel kosten verbonden, volgens de legesverordening.

Bijwonen met zelfstandige voorzieningen

Met de nieuweBeleidsregel bijwonen met zelfstandige voorzieningen Gemert-Bakel' (externe link)(externe link)(externe link) behoort ook (pre-)mantelzorgwonen, zonder dat een mantelzorgverklaring nodig is tot de mogelijkheden. Ook zonder mantelzorgrelatie maakt het nieuwe beleid tijdelijke bijwoning in bepaalde gevallen mogelijk. Dit kan binnen de familie in de eerste familiegraad zijn (familiewonen) maar ook met andere personen buiten de familierelatie. Bijvoorbeeld: meerderjarige kinderen kunnen tijdelijk in een bijgebouw bij de hoofdwoning van de ouders wonen, of ouders kunnen bij de hoofdwoning van hun kinderen wonen. Ook alleenstaande andere familieleden of een vriend(in) van de hoofdbewoner mogen gebruikmaken van deze tijdelijke woonregeling. Aan al deze vormen van tijdelijk wonen zijn voorwaarden (externe link)(externe link)(externe link) verbonden.

Voor bijwonen met zelfstandige voorzieningen is altijd een omgevingsvergunning nodig, zie hieronder bij ‘2. Te nemen stappen voor een aanvraag omgevingsvergunning’.

Voor wie, in welke gebouwen, hoe lang? 

Het wordt mogelijk om tijdelijk maximaal twee personen te laten wonen in één voor bewoning geschikt te maken bijgebouw op het achtererf van een woning op hetzelfde perceel. Bijvoorbeeld in een aangepaste garage, schuur of een verplaatsbare woonunit. Hiervoor is een tijdelijke vergunning nodig, die maximaal 15 jaar geldig is.

Aanvullende werking beleidsregel op landelijke regeling 

Deze regeling komt boven op de huidige vergunningsvrije mantelzorgregeling van het Rijk (met een mantelzorgverklaring).

In de toekomst wordt landelijke regelgeving voor familie- en mantelzorgwoningen op eigen erf onder voorwaarden vergunningsvrij. Dit wordt geregeld in het Besluit versterking regie volkshuisvesting, die naar verwachting 1 januari 2027 in werking treedt. Met de ‘Beleidsregel bijwonen met zelfstandige voorzieningen Gemert-Bakel’ speelt de gemeente in op de veranderende samenleving, de toename van het aantal inwoners en de woonwensen van de inwoners.

Past je voornemen voor bijwonen binnen de regels?

Alle voorwaarden en verplichtingen staan vermeld in de beleidsregel.

Lees hier de 'Beleidsregel bijwonen met zelfstandige voorzieningen Gemert-Bakel’ (externe link)(externe link)(externe link).

Hieronder staat een samenvatting van de regels met een korte toelichting én mogelijke gevolgen en zaken, waar je over na moet denken voordat je een aanvraag indient. Ook lees je hier hoe je een aanvraag in kunt dienen. Heb je verder nog vragen gebruik dan onze reguliere contactmogelijkheden.

Voorwaarden

In onderstaande tabel zijn enkele voorwaarden beschreven, met een korte toelichting. Wil je kijken of je voornemen geheel voldoet aan de regeling, kijk dan altijd naar de beleidsregel zelf.

Onderwerp	Voorwaarde, met een korte toelichting
Bijwoning	Het gebouw, waarin het bijwonen wordt gerealiseerd.
Leefbaarheid	Bijwonen moet passen in je buurt. De gemeente toetst of dit binnen de woning en de woonomgeving haalbaar is.
Hoofdwoning	Alleen de eigenaar van het perceel en gebouwerf met daarop de hoofdwoning en de gebouwen waar bijgewoond gaat worden kan een aanvraag indienen. De eigenaar woont zelf in het hoofdgebouw of gaat in de bijwoning wonen.
Bijgebouw	Een bijwoning kan alleen binnen de bestaande, bouw- en afwijkingsmogelijkheden van het ter plekke geldende omgevingsplan. Tijdelijke, verplaatsbare wooneenheden kunnen binnen voorwaarden een oplossing bieden. Een gestapelde unit is niet toegestaan op basis van deze regeling.
Grootte	Eén bijgebouw van minimaal 30 m2 en maximaal 100 m2. Bijwonen kan niet in meerdere bijgebouwen. Mocht het bijgebouw bijvoorbeeld 130 m2 zijn, dan mag hiervan 100 m2 worden gebruikt voor bijwonen. Het plaatsen van een (tijdelijke) scheidingswand kan een oplossing zijn.
Aantal personen	Bijwonen is voor 1 huishouden, bestaande uit maximaal 2 personen.
Levensloopbestendig	De wooneenheid is geschikt voor bewoning in alle levensfases. De geschiktheid moet aangepast zijn aan de levensfase van degene die bijwonen. De wooneenheid moet ook geschikt zijn of worden gemaakt voor mensen met een fysieke handicap of chronische ziekte, zowel intern als extern.
Nutsvoorzieningen	De bijwoning is aangesloten op de nutsvoorzieningen (gas, water, elektriciteit) van de hoofdwoning.
Geen aparte erfingang	De bijwoning heeft geen aparte inrit of eigen erf en is alleen bereikbaar over de grond van de hoofdwoning. Als er een bestaande vergunde tweede inrit of erftoegangsweg aanwezig is op het erf voor een woonfunctie, dan mag deze tweede inrit ook gebruikt worden om de bijwoning te ontsluiten.
Parkeren	Bijwonen mag niet leiden tot een hogere parkeerdruk. Uitgangspunt is dat het parkeren volledig op eigen terrein wordt opgelost. De parkeernormen zoals opgenomen in de ‘Nota parkeernormen Gemert-Bakel 2017’ of haar opvolger, ten tijde van het besluit op de aanvraag, zijn bepalend voor de berekening. Binnen de huidige beleidsregels voor parkeren (Nota parkeernormen Gemert-Bakel 2017) hanteren we voor bijwonen met zelfstandige voorzieningen de parkeernorm voor een 'aanleunwoning’. Het gebruik in deze categorie is vergelijkbaar met bijwonen. Bij de opstelling van het nieuwe parkeerbeleid wordt de parkeerbehoefte voor bijwonen expliciet meenomen.
Groen en water, onderdeel van de ruimtelijke onderbouwing van een evenwichtige toedeling van functies aan locatie (ETFAL)	Binnen de bebouwde kom is de Groennorm 2.0 van toepassing. Echter deze is niet van toepassing, omdat het bijwonen tijdelijk is. Buiten de bebouwde kom is de Handreiking kwaliteitsverbetering van het landschap & het beeldkwaliteitsplan buitengebied van toepassing. Voor de waternorm moet altijd, binnen en buiten de bebouwde kom, voldaan worden aan het Gemeentelijk Watertakenplan 2019-2023 of haar opvolger en de Waterschapsverordening van Waterschap Aa en Maas. Buiten de bebouwde kom is het combineren van waterberging met een landschappelijke inpassing onder voorwaarden mogelijk.
Tijdelijk	Tijdelijke vergunning voor 15 jaar. Na 15 jaar moeten de bijwoner(s) een andere woonoplossing gevonden hebben.
Na vertrek bijwoner	Na 15 jaar moet de bijwoning terug in oorspronkelijke staat worden gebracht of de woonvoorzieningen moeten worden verwijderd. Na 15 jaar moet een tijdelijke unit worden verwijderd, tenzij deze binnen de vergunningsregels blijft bestaan zonder woonfunctie, danwel vergunningsvrij is geworden voor mantelzorg.

Wanneer is bijwonen niet mogelijk?

Bijwonen is niet mogelijk:

Bij een woning op een bedrijventerrein, recreatiepark en/of woonwagenlocatie;
In geval van woning- of perceelsplitsing waarbij het eigendom privaatrechtelijk is of zal worden gesplitst;
Bij verkoop van je woning is de vergunning niet overdraagbaar.

Belangrijke informatie voor de aanvrager

Aan het aanvragen van een omgevingsvergunning zijn kosten (leges) verbonden. Kijk voor de kosten in de Legesverordening van de gemeente Gemert-Bakel.

De vergunninghouder is verplicht om een schriftelijke startmelding in te dienen bij aanvang van de werkzaamheden en ook een schriftelijke melding zodra de werkzaamheden zijn voltooid en de activiteit bijwonen start. Dit moet je doen via BAG-beheerders@gemert-bakel.nl.

De eigenaar verklaart op papier dat hij/zij weet dat de vergunning tijdelijk is, en de risico’s kent (zie hierna, onder ‘Let op!’). Het realiseren van het bijwonen met zelfstandige voorzieningen bij of in je woning en het (laten) gebruiken ervan, kan op allerlei manieren gevolgen hebben.

Eigenaar is zelf verantwoordelijk voor de eventuele gevolgen van een aanvraag

De eigenaar beslist zelf of hij gebruik wil maken van deze regeling. Het is belangrijk om goed na te denken over de gevolgen. De gemeente gaat ervan uit dat inwoners de voor- en nadelen goed afwegen. Alle risico’s zijn voor de eigenaar. Daarom is het verstandig om advies te vragen, bijvoorbeeld aan een financieel adviseur of een notaris. Het verstrekken van de vergunning wil namelijk niet zeggen, dat je dan ook niet (meer) met deze gevolgen te maken kan krijgen. Ook kan het gevolgen voor je persoonlijke situatie hebben als je een gebouw voor het bijwonen gaat gebruiken of verhuren.

Let op!

Als je een bijwoning met zelfstandige voorzieningen realiseert, moeten zowel de eigenaar van het hoofdgebouw als degenen die in de bijwoning gaan wonen, er rekening mee houden dat de volgende aspecten aan de orde kunnen zijn.

Er komen twee huishoudens bij elkaar op één woonperceel te wonen. Voor het gebouw, waarin het bijwonen wordt gerealiseerd, kan een apart (tijdelijk) huisnummer aangevraagd worden. Dat is echter niet verplicht. Er kan ook gekozen worden om het huisnummer te blijven gebruiken van de hoofdwoning. De uiteindelijke keuze voor een huisnummer is aan de eigenaar van de hoofdwoning. Bijwonen heeft mogelijk gevolgen voor:

Uitkeringen, vanwege de kostendelersnorm, of vanwege het ontvangen of betalen van huur of woonkosten (denk aan AOW, bijstand, WIA, Wajong, WW of Algemene Nabestaandenwet (Anw));
Pensioen en pensioenrechten;
Toeslagen en studiefinanciering (denk aan huurtoeslag, zorgtoeslag, kindgebonden budget);
Indicaties voor zorg en ondersteuning (bij de Wmo of bij de Wlz);
Belastingzaken (denk aan aanslagen, eigenwoningregeling en box 3). De belastingdienst kan de bijwoners beschouwen als je fiscale partners;
WOZ-waarde en daarmee ook voor de gemeentelijke belastingen;
Zelfstandige gemeentelijke heffingen, zoals rioolheffing en afvalstoffenheffing;
Verhuurzaken (bijvoorbeeld huurbescherming bij huurovereenkomst);
Hypotheek & hypotheekvoorwaarden: vraag goed bij je hypotheekverstrekker na wat de (on)mogelijkheden zijn;
Aansprakelijkheid(sverzekering) en (opstal- en inboedel) verzekeringen: maak ook goede afspraken met elkaar over wie verantwoordelijk is waarvoor.

Huur vragen voor het bijwonen

Als je van plan bent huur te vragen aan de bijwoners, dan moet je voldoen aan regelgeving met betrekking tot verhuur. Bij verhuur moet je voldoen aan huurregels. De huurder krijgt dan ook huurrechten. Denk aan huurcontracten, huurbescherming, maximale huurprijsberekening.

Kijk op de site Wat moet ik regelen als ik mijn woning wil verhuren? | Rijksoverheid.nl (externe link)(externe link)(externe link) voor alle informatie hierover. Houd er rekening mee dat het formeel verhuren van een gebouw voor bijwonen voor een langere periode de bewoners van dat gebouw bepaalde huurrechten geeft.

Bij verkoop van je woning is de vergunning niet overdraagbaar

De vergunning is persoonsgebonden en alleen toegestaan aan de personen genoemd in de tijdelijke omgevingsvergunning. Als de eigenaar van de hoofdwoning zijn woning gaat verkopen, dan vervalt ook de vergunning voor het bijwonen met zelfstandige voorzieningen. Als de nieuwe eigenaar ook gebruik wil maken van de regeling, dient hij hiervoor een nieuwe vergunning aan te vragen.

Dit betekent dat je bij verkoop van je huis duidelijk moet vermelden dat het gebouw, waarin het bijwonen is gerealiseerd, niet zomaar voor bijwonen gebruikt mag worden. Het moet voor de koper duidelijk zijn dat het hier om een persoons- en situatie gebonden vergunning gaat.

Te nemen stappen voor een aanvraag omgevingsvergunning

Welke gegevens zijn nodig voor een omgevingsvergunning?

Voor het bijwonen met zelfstandige voorzieningen is altijd een omgevingsvergunning nodig. Het gaat dan om een omgevingsvergunning voor een ‘buitenplanse omgevingsplanactiviteit’ (BOPA). De te verlenen vergunning is persoonlijk en geldt voor zowel voor de woningeigenaren als de toekomstige bewoners van het gebouw, waarin het bijwonen is gerealiseerd. De aanvraag omgevingsvergunning voor het bijwonen met zelfstandige voorzieningen wordt ingediend via het Omgevingsloket door de eigenaar/eigenaren van de hoofdwoning en het perceel. Een omgevingsvergunning kan op elk gewenst moment worden aangevraagd. Je kunt je aanvraag omgevingsvergunning indienen via het Omgevingsloket.nl (externe link)(externe link)(externe link). Voor nadere informatie zie Omgevingsvergunning (externe link). Vraag een bouwtechnisch adviesbureau, je unitbouwer of een bouwkundige om samen de aanvraag te doen. Wij beoordelen elke aanvraag, waarbij we er ook op letten dat de buurt betrokken is en niet te maken zal krijgen met overlast.

Gegevens nodig voor een aanvraag

Naast de verplichte gegevens voor het indienen van een aanvraag omgevingsvergunning (BOPA) is voor elke aanvraag specifieke, op de locatie afgestemde informatie benodigd. Een overzicht van alle benodigde informatie is terug te vinden op het Formulier Aanvraag bijwonen met zelfstandige voorzieningen.(externe link)(externe link)

Naast de bij de aanvraag verplichte gegevens (omschrijvingen, bouwkundige- en situatietekeningen) moet je bij een aanvraag onder ander ook het volgende inleveren:

Een gespreksverslag van de omgevingsdialoog (participatie) met belanghebbenden is verplicht. Bij de aanvraag moet je laten zien wat de buren ervan vinden. Je plan kan invloed hebben op de leefomgeving. Klik hier voor meer informatie (externe link). Het tijdig informeren van mensen in de buurt kan helpen bij het oplossen van mogelijke problemen. In het verslag moet staan wat besproken is. Voor het verslag van de omgevingsdialoog moet je gebruik maken van het Formulier Omgevingsdialoog bijwonen met zelfstandige voorzieningen Gemert-Bakel-(externe link)(externe link).
Deel het verslag met iedereen die is uitgenodigd voor het gesprek. Na het indienen van het plan is het belangrijk dat je de belanghebbenden blijft informeren over het plan.
Ondertekende overeenkomst ‘Nadeelcompensatie verhaalsovereenkomst’ met hoofdbewoner als partij/ondertekenaar. Deze wordt door de gemeente opgesteld als een aanvraag is ingediend en dan toegezonden. Deze kun je dus niet vooraf aanleveren.
Ondertekende Verklaring over de gevolgen ‘Bijwonen met zelfstandige voorzieningen Gemert-Bakel’, waaruit blijkt dat je je hebt laten informeren over onder andere de gevolgen en verplichtingen na afloop van de instandhoudingstermijn van de omgevingsvergunning. Hiermee geef je aan dat je de voorwaarden en gevolgen begrijpt en accepteert.

Download hier de te ondertekenen verklaring over de gevolgen ‘Bijwonen met zelfstandige voorzieningen’.

Bijwonen met zelfstandige voorzieningen Gemert-Bakel